22 Ocak 2020, 14:40 - Anasayfa // Konuk yazar Haberi yazdır

Şereflikoçhisar’da Saya Gezmesi

Şereflikoçhisar’da Saya Gezmesi

Şereflikoçhisar’da Saya Gezmesi...



Çocukluğumun unutulmuş anısı aklıma düştü. Size de tanıdık gelir. “Saya Gezmesi” Anadolu’nun çorak bozkırında tiyatral bir geleneğimiz.


Şereflikoçhisar’a Horasan’dan göçüp gelen Türkmenler ile bu eski Şaman âdeti de birlikte gelmiş. Kim göçtüğü diyarlara adet, gelenek ve göreneklerini götürmez ki?

Saya Gezmesi; Birlikte olmanın, paylaşmanın önemini vurgulamaktadır. Türkiye’de son yıllarda kültürümüze ait olmayan “Cadılar Bayramı” kutlanıyor.  Yeni nesil özeniyor.  Birçok Ülkede ve şehirde farklı isimlerle yapıyorlar.

Şereflikoçhisarlı İshak Amca ve Saya gezmesi
İlçemizde kışın gitmesi, baharın çabuk gelmesi ve kötü ruhlardan arınmak için yapılırdı. Kışın hava karardıktan sonra gecenin ilerleyen saatlerine kadar her yaştan, herkes değişik kıyafetler giyip şarkı, türkü, mani  söyleyerek ev ev gezip ev ahalisini korkutarak yiyecek içecek toplarlardı.

İlçemizin çınarı, yaşayan efsanemiz 1926 doğumlu 94 yaşında İshak Atak, gençken ne olduğunu gösteren bir vitrin gibiydi.Aramızda kilometreler olsa da kolayca iletişim kurduk. İshak Amca, torunu Cihan Zorlu’nun kamerası karşısında özümüzde olan Saya Gezme oyununu yöresel şivemizle, bazen avuç içini masaya vurarak, daha dün yaşamış gibi anlattı.

İshak Amca’nın dilinden dökülenler
“Zemherinin (ocak ayı) 15’inden sonra mahallenin-köyün gençleri bir araya gelerek, içlerinden iki kişinin yüzlerini tanınmamaları için soba isi ile boyarlar ve kılıklarını-kıyafetlerini değiştirirler. Hep birlikte uzak ya da yakın komşu evlerden birinin kapısını çalarlar. Ev sahibi kapıyı açınca, yüzleri boyalı ve kılık değiştiren iki kişi ellerinde tef oyun oynamaya başlarlar. İki kişiden biri yoruldum bahanesi ile kendini yere atar ve uyuma numarası yapar. Ev sahibi oyunun içeriğini bildiğinden,  yerdeki oyuncuya: “Rüyanda ne görüyorsun?” diye sorar. Yerdeki de: Rüyasında bir şinik (8 kg) un-buğday-bulgur v.s gördüğünü söyler. Ev sahibi o yiyeceği getirene kadar yerdeki kişi yerden kalkmayarak yiyeceğin gelmesini bekler. Yiyecek gelince, yanlarında getirdikleri çuvala yiyeceği koyarak o evden ayrılıp, başka bir eve giderler. Yeterli sayıda ev gezmesinden sonra herhangi bir evde birarada toplanırlar ve oyunlar oynamaya, sohbetler etmeye, telteli çekerek (pişmaniye) hep birlikte yerler-içerler,eğlenirler.”
Saya gezme videosunu,  sonsuza kadar bir masal gibi dinleyeceğiz ve izleyeceğiz. Anlattıkları ile geçmişe götürdü, sarmaladı bizi. Teşekkürler İshak Atak.

*******

Saya Gezme Manisi
“hay hayadan hayadan da yılan akar kayadan

Acımızdan gelmedik de töremiz var atadan” diye kapılar tek tek çalınırdı.

Perslerde kış ortasında kutlanılan ve 100 anlamına gelen ‘sadağ’  adlı bir ateş bayramıyla ilişkisi olduğu da söylenmektedir. Şereflikoçhisar dışında, Anadolu’nun bazı bölgelerinde dodo veya kalandar adı ile kutlanıyor. Dünya ülkelerinde ise Bulgaristan’da Sulvarkane, diğer ülkelerde krisskringle, ve koleda ( slav kış festivali) gibi benzer adetler bulunmaktadır.

Şereflikoçhisar’da Telteli ve Saya Gezmesi kış gecelerinin vazgeçilmeziydi.

Telteli nasıl yapılır?
Köylerde ve mahallede kışın komşular, akrabalar bir araya geldiklerinde eğlenerek maharet isteyen bir tatlı türü olan telteli çekerler. İlçemizdeki telteli ülkemizde pişmaniye olarak bilinmektedir. İyi bir telteli (pişmaniye) teli ne kadar ince olursa o kadar makbuldür.

Şeker ve su karışımı bir kazanda kaynatılır. Kaynamış şeker soğutması için tezgâhlara dökülür. Şeker soğudukça macun halini alır.

Un ve yağdan oluşan hamur şekere yedirilir ve şeker tel tel ayrılana kadar (yaklaşık 15-20 dakika) sürer. Şeker tel tel ayrılıp hamur kaybolduktan sonra, en az 2 usta tarafından karşılıklı çekilerek “telteli” yapılırdı.

********

Saya gezmesi, teknoloji ile birlikte şölen olarak hayatımızdan çıksa da geleneğimizin gelecek nesillere aktarılması bakımından önem taşımaktadır. Bağrında sanatsal, toplumsal, dayanışma, komşuluk bağlarını kuvvetlendirici kültür içermektedir.

Kışımız güzel, baharımız bereketli olsun!



       23 Ocak 2020



Yönetici tarafından yazılan bu haber, 3316 defa okunmuştur.


YORUM YAZ


BU HABER İÇİN HENÜZ YORUM EKLENMEMİŞTİR.
 Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları, okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan ŞEREFLİKOÇHİSAR ÇENGEL GAZETESİ hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Diğer Konuk yazar Haberleri

Tümü

ilancomtr

Emekçioğlu

Ş.K.YEM

Tekin İnşaat

Yıldırım İnşaat

Hazır beton

Muammer'in Yeri




İzinsiz kopyalanamaz.

Adres : Çengel Gazetecilik - Matbacılık Ofset Tesisleri - Ekici Mah Ali Babacan Cad. Koçaş Pasajı No:16-20
Tel :0.312 687 1544
Faks : 0.312 687 1544
Bu site 0.203 saniyede yüklenmiştir. [Hata Bildir]
Dekorasyon Tavsiyeleri